ČálliidLágádusa birra CL-Sámi academica GirjjálašvuođaguovddᚠOktavuohta
  Gálvoseahkka lea guorus
 

Vuonnamárkanat lihkostuvve
 

Lohkankoarttat skuvllaide
 

Sámis áiggis áigái
 


Sámi beakkániid girji ilbman

Girje almmuheamis Leavnnja girjerádjosis muitalii girječálli ja historihkkár Aage  Solbakk  girjjis birra. Son gesii erenoamážit ovdan vuosttas davvisápmelaš báhpa Biret-Ánde –Anders Porsanger,  (1735-1780) guhte lei eret Leaibevuonas Porsáŋggus.
 
BEAKKÁNAT: Govas Aage Solbakk guhte čájeha iežas maŋemuš girjji Sámi beakkánat. Girjjis beasat lohkat ja oahpásmuvvat sámi beakkániidda geat dattege eai leat nu beaggán historjjás.
 

SÁGASTII: Girjealmmuheamis Leavnnjas muitalii Solbakk girjjis birra. Earret eará
davvi –sámi vuosttas báhpa birra, Biret-Ande- Anders Porsanger guhte lei eret Porsáŋggus.
 
Lei Troandin Bisma Nannestad guhte fuomášii nuorra  Biret-Ándde lohkan - ja
čállin attáldagaid go lei  visáta mátkkis davvin.  Bisma lágidii 17 jahkásačča Troandima latiinaskuvlii 1752:s. Latiinaskuvlla maŋŋil lohkagođii Ánde teologiija Křbenhámmanis 1758. Jagi 1761 válddii son teologalaš eksámena. Seamma jagi nammaduvvui son miššonbáhppan Deanu ja Várjjaga guvlui.

Solbakk muitalii Biret – Ánde beroštii  ovdánahttit davvisámegiela čállinvuogi mii dalle ii lean vel sajáiduvvan.  1770:s  son  oahpásmuvai ungáralaš gielladutkin Sajnovicsain guhte lei mátkkoštan Davvi Sámis, 1768-69. Jođánit fuomášeigga ungáragiella  ja sámegiella ledje fuolkegielat, ja Biret Ánde árvalii dalle juo geavat bustávaid š, č, ž  davvi sámegielas.

Biret-Ánde lei maid vuosttas davvisámi girječálli. Dađibahát leat áimmuin dušše su dárogielat čállosat ja divttat  mat ledje hui romantihkalaččat. Son heavvanii Lulli-Norgii oktan eamidiin ja guvttiin mánáin go lei mátkkošteamen Křbenhámmanii fatnasa mielde 1780:s.

Girjealmmuheamis Leavnnjas 19.04  logai Čuđegieddilaš Asfrid Karlsen prologa maid ieš lei čállán Biret-Ándde birra. Prologa lei son lohkan 250 jagi báhpavihaheami ávvudoaluid oktavuođas 2011:s.
 

ČÁLLÁN PROLOGA: Čuđegieddilaš Asfrid Karlsen háliidii lohkat iežas prologa Biret-Ándde birra.

Eará beakkánat maid Solbakk lea válljen čállit dán girjjis, leat: Sámi nieida Muohtaráfi (Snefrid) guhte náitalii norgalaš vikiŋgagonagasain Harald Vuoktafávrruin(Harald Hĺrfagre).  Oktiibuot 17 beakkána birra gaskal 900-1900 loguid beasat lohkat dán girjjis.


OVTTAS BARGU: Leavnnja girjerádjosa jođiheaddji Ann-Britt Svane sávai ain boahtteáiggis lágidit  girjedoaluid ja ovttasbargama ČálliidLágádusain.


Ođasmahttán 22.04.2016
Almmuhan: Mihkku Solbakk